|

رضا
جعفرى-معاون
قضايى دادسراى تهران
قسمت
چهارم
هالت(Halt)
صبح روز پنجشنبه 9/8/81 به منظور بازديد از سازماني به نام هالت(Halt)
به شهر رتردام (Rotterdam) رفتيم اين شهر با جمعيتي حدود ششصد هزار نفر
دومين كشور هلند است و اولين اداره هالت در سال 1981 در اين شهر شروع
به كار كرده و از آن سال به بعد ساير كشورهاي بزرگ و كوچك نيز پيروي
نموده و اداره هالت تأسيس كردهاند.
آقاي (Kievit) از اداره هالت رتردام و آقاي (Wiersma) از سازمان هالت
هلند در تشريح اين سازمان و تاريخچه آن مطالبي را اعلام داشتند كه
ماحصل اظهارات نامبردگان به انضمام ترجمه بروشور آشنايي با اين نهاد و
عملكرد آن ذيلاً تقديم ميشود:
1-تاريخچه
كلمه (Halt) در زبان هلندي به معني توقف است و در مفهوم متوقف كردن و
جلوگيري از تكرار جرايم كوچك ميباشد و در عين حال تركيبي از دو بخش
ديگر است بدين صورت كه (H) مخفف كلمه(Het) وآن حرف تعريف ميباشد و
معادل كلمه (The) در زبان انگليسي و الف و لام در زيان عربي به كار
ميرود و (Alt) مخفف كلمه Alternative)) به معناي جايگزين براي جرايم
سبك اعمال مينمايد و مانع تكرار جرم توسط متهم ميشود و ارتكاب جرم را
در او متوقف مينمايد اين اداره بخش كوچكي از شهرداري ( فرمانداري)
رتردام و در ساير شهرها نيز سازماني وابسته به شهرداري (فرمانداري )
ها ميباشد وليكن وظايفي را به صلاحديد دادستان حوزه قضايي مربوط انجام
ميدهد و در واقع مسؤوليت كلي طرح هالت بر عهده دادستان قرار گرفته است
در حدود 20 سال پيش شهرداري و دادگستري و پليس رتردام در يك برنامه
همكاري مشترك تصميم گرفتهاند كه روشي پيدا كنند تا جلوي جرايم كوچك را
بگيرد و وقوع اين قبيل جرايم را در بين نوجوانان متوقف نمايد به همين
جهت چنين ادارهاي را ايجاد كردند و چون موفق بود ساير شهرها نيز اين
روش را به كار بردند.
در اواخر دهه هشتاد كمكهاي مالي دولت و حكومت مركزي موجب گسترش و
ترويج ادارات هالت در سراسر هلند شد و در حال حاضر 61 اداره هالت كوچك
و بزرگ وجود دارد كه تقريباً كل كشور هلند را تحت پوشش قرار ميدهند.
اكثر ادارات هالت مقامات كشوري مسؤوليت امور اداري و مالي آن را نيز بر
عهده دارند و درصد كمي هم از اين ادارات هالت به صورت خود گردان هستند
و يا به صورت بخشي از ادارات ديگر فعاليت دارند بدين ترتيب ادارات هالت
يك كار مشترك بين مقامات محلي و ادارات دادستاني ميباشد بعضي از
ادارات هالت بسيار كوچك بوده و با يك نفر كارمند و نيروي پاره وقت
اداره ميشود و در بعضي از ادارات هالت 15 تا20 نفر كارمند تمام وقت
فعاليت دارند. هزينه طرح هالت قسمتي توسط دولت مركزي و قسمتي هم توسط
مقامات محلي تأمين ميشود.
طرح هالت در سپتامبر 1995 به صورت رسمي و قانوني درآمد و انجمن مشاوره
دولتي جرايمي كه ميتوان طرح هالت را در آنها پياده كرد، معلوم و
تنظيم نمود و همچنين رهنمودهاي قانونگذاري عمومي را براي رجوع به
ادارات هالت تدوين نمود و مقررات ديگري نيز در حال تنظيم ميباشد كه
انسجام لازم بين ادارات هالت محلي و منطقه اي برقرار شود تا به صورت
متحدالشكل اداره گردند.
2- تاثير طرح هالت
مقابله به مثل واقعاً مؤثر و كاربرد دارد. بزهكاران خردسال پس از شركت
در طرح هالت خودشان را اصلاح ميكنند و از نظر روحي و رواني بازسازي
ميشوند اين برنامه درواقع به عنوان يك سلاح عالي در اختيار دادگستري
ميباشد كه با اين اسلحه ميتواند بيش از 60% پروندههاي متشكله را
چاره سازي نمايد بدون اينكه مقاومتي از طرف بزهكار و يا والدين او صورت
گيرد و بدون اينكه هزينه چنداني هم به عنوان هزينه اجراي حكم بر بودجه
دولت تحميل كند، باعث ختم پروندههاي كيفري در كوتاه مدت ميشود.
3- مزاياي مهم طرح هالت
الف – يك راه سالم آموزشي ترتيبي مناسب براي اطفال به جاي روشهاي كيفري
سنتي مي باشد.
ب- يك راه علاج و چاره ساز مؤثر براي جرم ارتكاب يافته از طريق مقابله
به مثل است .
ج- زيان ديده از جرم خسارات وارده را دريافت ميكند ( جبران خسارت
ميشود)
د- يك راه علاج مهم در قضا زدايي پروندههاي كيفري نوجوانان ميباشد.
هـ - با اجراي اين روش روند دادرسي كوتاه شده و وقت گرانبهاي مراجع
قضايي هدر نميرود.
و- نوجوان خاطي داراي سابقه كيفري نمي شود .
4- مراجعين هالت
اكثر مراجعين هالت كودكان مدرسهاي بين 15 تا 18 سال هستند ( گر چه سن
كيفري صغار 12 تا 18 سال ميباشد ) اين كودكان معمولاً اعمالي از قبيل
نوشتن كلمات مستهجن روي ديوارهاي عمومي، كثيف كردن ديوارهاو اماكن
عمومي، تخريب تاسيسات و اموال عمومي ، شراراتهاي كوچك، ايجاد حريق كوچك
و آنشبازي ، ترقه زدن، جار و جنجال خياباني و ساير جرايم خفيف كه
غالباً توسط كودكان به اين جهت واقع ميشود كه در بين دوستان و هم سن و
سالان خود موقعيت و مقامي كسب كنند و خود رابزرگتر از سن واقعي نشان
دهند و خشن جلوه كنند انجام ميدهند و يا اينكه چنين كودكاني تصور
ميكنند انجام اين اعمال هيجان آور است و جرأت قانون شكني خود را به
نمايش ميگذارند.
حدود 20 تا 25 درصد از مراجعين هالت دختران هستند كه غالباً به خاطر
سرقت از فروشگاهها دستگير شدهاند و يا در ساير جرايم دنباله رو پسرها
بوده اند .
نوجوانان اعزامي به هالت را ميتوان كودكاني ترك تحصيل كرده و يا مسأله
داري دانست كه ولگرد جامعه هستند زيرا غالباً به مدرسه هم مي روند و
سابقه خوبي هم در مدرسه دارند وبعضاً جزء شاگردان خوب هم محسوب ميشوند
و اكثراً با والدين خود زندگي ميكنند وليكن به علت مقتضاي سن خود
جرايمي را انجام مي دهند و موجب ميشوند كه پليس با آنان برخورد كند و
شايد هيچگونه قصد سوء و تخريبي هم نداشته باشند. از سا 1999 پليس
ميتواند چنانچه اطفال كمتر از 12 سال مرتكب جرم نسبتاً كوچكي شوند به
عنوان تجربه در جهت اصلاح آن طفل را به اداره هالت اعزام نمايد و چون
نميتوان اين قبيل كودكان را به لحاظ صغر سن به دادستاني اعزام كرد
بنابراين برنامه هالت در مورد آنان پذيرفته شده است و اين طرح جديد به
نام ( واكنش بازدارنده ) ناميده ميشود.
5- هالت جايگزين مجازاتها
به نوجواناني كه مرتكب جرم نسبتاً كوچكي شدهاند و عمل آنان اهميت
چنداني ندارد اين فرصت داده ميشود كه تاوان عملكرد خود را بدون مداخله
دادگاه بپردازند و به نوعي مجازات بشوند بدون اينكه در روند دادرسي
سنتي و مراجعه به دادگاه گرفتار شوند و اين مجازات توسط ادارات هالت و
به دستور پليس يا دادستاني اعمال مي گردد. وقتي كه نوجوان 12 تا 18
سالهاي ( زير سن قانوني) به خاطر جرمي مثلاً تخريب اموال عمومي، جرايم
مالي كوچك مانند سرقت از فروشگاه و يا ايراد خسارت و يا ولگردي و امثال
آن توقيف شد پليس او را مستقيماً به اداره هالت آن شهر و يا هالت حوزه
موطن بزهكار اعزام مي دارد و نيازي به ارسال گزارش براي دادستاني و يا
دادگاه مربوط نميباشد و اداره هالت اين فرصت را به نوجوان خاطي ميدهد
كه با كار كردن و جبران خسارت وارده ودر واقع با جبران مافات سابقهاي
كيفري براي او ثبت نشود و پس از انجام كار و جبران خسارت بلافاصاله
آزاد شود و در واقع موضوع جرم و تعقيب خاطي منتفي اعلام ميگردد . اگر
نوجوان بزهكار برنامه هالت را بپذيرد و تمكين نمايد و به همه قول و
قرارها عمل نمايد و هيچ سابقه اي هم براي او ثبت نميشود وليكن چنانچه
برنامه هالت را نپذيرفت و به آن عمل نكرد در اين صورت گزارش عليه او به
دادستاني اعلام ميگردد كه نامبرده را تحت تعقيب جزايي قرار دهد.
6- روش اجراي برنامه هالت
پس از اينكه نوجواني مرتكب بزهي شد كه شدت چنداني ندارد (مثلاً شكستن
شيشه يك مغازه يا اداره و يا خط كشيدن روي يك ديوار و ... ) پليس به آن
نوجوان و والدينش تفهيم مينمايد كه براي تحمل مجازات حق انتخاب وجود
دارد و آن نوجوان بايد يكي از اين دو راه را انتخاب كند يك راه اين است
كه جريان امر به اداره هالت گزارش شود و راه دوم اين است كه مراتب به
دادستان ( مرجع قضايي ) اعلام گردد و علت اينكه برنامه هالت را جايگزين
Alternative)) گفته اند اين است كه متهم حق انتخاب كار كردن در هالت را
به جاي مجازات حبس دارد. چنانچه نوجوان مورد بحث برنامه هالت را پذيرفت
پليس مراتب را به اداره هالت اعلام ميكند و نسبت به شدت و ضعف بزه
ارتكابي و نحوه ارتكاب جرم توسط متهم از اداره هالت درخواست ميكند كه
متهم به آن اداره برود و كارهايي را انجام دهد حداكثر زماني كه پليس
اعلام ميكند بيست ساعت كار است يعني حق دارد حداكثر تا 20 ساعت انجام
كار توسط آن نوجوان را از اداره هالت درخواست نمايد و در صورتي كه
نوجوان تقاضا كرد مراتب به دادستاني اعلام شود پليس گزارش خود را براي
دادستان ارسال مينمايد.
وقتي كه جريان امر به اداره هالت اعلام شد اين اداره از كودك بزهكار
دعوت مينمايد كه مراجعه كند وطي يكي دو جلسه نحوه عملكرد هالت و اينكه
چه كارهايي انجام ميشود و از آن كودك چه انتظاراتي دارند و محل و نوع
كاري را كه نوجوان بايد انجام دهد براي او تشريح ميكنند و به وي تفهيم
مينمايند و معمولاً نوع كاري كه انجام خواهد شد با بزه ارتكابي توسط
متهم تناسب دارد مثلاً اگر نوجوان خاطي ديواري را خط خطي و يا كثيف كرد
از او ميخواهند كه ديواري را تميز و يا رنگ آميزي كند و اگر سالمندي
را مورد اذيت و آزار قرار داده باشد به آن كودك تكليف ميشود كه در
آسايشگاه سالمندان كار كند ( مثلاً نظافت نمايد) و يا چنانچه از
فروشگاهي سرقت كرد به او گفته ميشود كه در آن فروشگاه و يا فروشگاه
ديگري كار كند و همزمان از كودك خواسته ميشود كه خسارات وارده به شاكي
را از طريق پول توجيبي خود پرداخت نمايد ( ماهانه حداكثر 50 يورو) و در
خاتمه انجام كار چنانچه آن كودك حضور به موقع در محل كارش داشته باشد و
دستورهاي هالت را انجام داشته باشد و خسارات شاكي را جبران كرده باشد
اداره هالت گزارشي براي پليس ارسال مينمايد كه اين نوجوان كارش را خوب
انجام داده و جبران مافات كرده است و پليس هم اين پرونده را مختومه مي
كند بدون اينكه گزارشي به مرجع قضايي ( دادستان ) ارسال نمايد و اين
پرونده سابقه كيفري محسوب نميشود و در اداره پليس بايگاني ميگردد.
چنانچه آن كودك مرتب و منظم در محل كارمورد بحث حاضر نشود مجدداً از
والدينش خواسته ميشود كه حاضر شوند و علت تاخير و يا كم كاري و يا عدم
حضور متهم در وقت مقرر بررسي ميگردد و در نهايت چنانچه كودك تمايلي به
انجام كار نداشته باشد گزارشي تنظيم ميشود و مراتب به دادستاني اعلام
ميگردد كه موضوع را از طريق قضايي پيگيري نمايد و طبق مقررات دادرسي
كيفري شخص خاطي را تحت تعقيب قرار دهد.
اداه هالت همزمان با دعوت از نوجوان بزهكار و والدينش از شاكي و يا
قرباني جرم و يا زيان ديده هم درخواست ميكند كه به اداره هالت مراجعه
نمايد تا مذاكرات لازم را با نوجوان و والدينش در خصوص جبران خسارات
وارده و نحوه پرداخت خسارت او به عمل آورند و توافقات لازم را انجام
دهند همچنين از كسي كه نوجوان خاطي بايد نزد او كار كند دعوت ميشود و
به او تفهيم مي گردد كه چه كاري بايد انجام شود و آن كودك در محيط كار
تحت حمايت قرار گيرد و از لحاظ اجتماعي آبرويش حفظ شود و به نحوي با او
رفتار گردد كه از كرده خويش پشيمان گردد و از عمل خود متنبه بشود و
ديگراني كه با او كار ميكنند متوجه نشوند كه اين كار كردن كودك به
خاطر اعمال مجازات است و اين رفتارهاي درست و صحيح موجب مي شود كه كودك
مورد بحث كارش را ادامه دهد و با طيب خاطر مدت زمان مقرر را در آن محيط
كاري سپري كند. نكته حائز اهميت اين است كه در خصوص نوجوانان زير 16
سال كسب نظر و توافق والدين نوجوان و رضايت كتبي آن كودك ضرورت دارد از
طرفي انجام كار در طرح هالت صرفاً براي ايام تعطيل و اوقات فراغت
نوجوان ميباشد بدين صورت كه نوجوان روزهاي كاري هفته را به درس خواندن
و مدرسه رفتن و انجام ساير كارهاي خود مشغول ميشود و صرفاً ايام پايان
هفته و تعطيل به كارهايي كه اداره هالت در نظر ميگيرد ميپردازد و
انجام اين كارها هيچگونه خللي در امور عادي و جاري كودك ايجاد نميكند
به همين جهت در حدود 95% از نوجوانان بزهكار و يا والدين آنان طرح هالت
را انتخاب ميكنند و خود را در روند دادرسي قضايي گرفتار نمينمايند.
اداره هالت نظارت كامل بر كاركرد نوجوانان بزهكار داردو 5 يا 6 نفر از
اين نوجوانان تحت نظارت يك نفر از اداره هالت قرار داه ميشود و اين
نماينده اداره هالت نظارت بر عملكرد كودكان بزهكار دارد و آنان را
راهنمايي و ارشاد هم ميكند. در رترادام (Rotterdam) حدود سي نفر
نوجوان در گروههاي 5 يا 6 نفره و در آخر هفته كارهاي مختلفي را انجام
ميدهند و پاركها و گاراژها و اتوبوسهاي عمومي و زمينهاي بازي را نظافت
ميكنند و در حال حاضر حدود 90 مركز براي كارشناسايي شده است و
نوجوانان بزهكار به اين مراكز اعزام ميشوند كه كار انجام دهند. از
حدود 1000 نفر نوجواني كه در رتردام به مراكز كار معرفي شدهاند حدود
70% آنان به خاطر سرقت از مغازهها بوده است و از اين عده 70% پسر و
30% دختر مي باشند و دختران بزهكار غالباً لوازم آرايش و لباس خصوصاً
لباس زير از فروشگاهها سرقت كردهاند . دوره هالت دو ماه است بدين مهني
كه از زمان اعلام گزارش پليس به اداره هالت ظرف دو ماه كودك بزهكار
بايد كار محوله را انجام داده خسارت وارده به شاكي را جبران كند و
اداره هالت گزارشي دال بر حسن انجام كار توسط آن كودك به پليس ارائه
نمايد و پرونده امر مختومه شود.
آثار خوب و مثبت طرح هالت اين است كه :
اولاً – از تراكم كار دادگستري ميكاهد و مطابق آمار موجود سالانه قريب
000/47 مورد بزهكاري نوجوانان توسط پليس كشف ميشود كه ازاين تعداد
000/23 مورد آن مستقيماً به اداره هالت اعلام شده است به عبارت ديگر
قريب 50% از پروندههاي مشتكله توسط پليس نوجوانان بدون اينكه به مراجع
قضايي گزارش شود از طريق اداران هالت مختومه ميگردد.
ثالثاً- سابقه كيفري براي اين قبيل متهمين ثبت نميشود.
رابعاً- متهم نوجوان و كم سن و سال در زمان اجراي برنامه هالت كه
درواقع تحمل مجازات ميباشد با ساير متهمين خصوصاً متهمين سابقه دار
تماس ندارد و از آنان بدآموزي نميكند.
خامساً – نوجوان خاطي پي به اشتباه خود ميبرد و سعي در جبران مافات
مينمايد و به اندازهاي كه خلاف كرده مجازات ميشود و اين مجازات او
را از هستي و نيستي ساقط نميكند و مسير زندگي او را تغيير نميدهد .
روند كامل طرح هالت بدين صورت است:
1-كودك بزهكار شيشهاي را كه جزء اموال عمومي است ميشكند.
2-پليس او را دستگير نموده و به كلانتري ميبرد.
3-به او اعلام ميشود كه حق انتخاب دارد يا بايد به اداره هالت برود و
كارهايي كه هالت ميگويد انجام دهد و يا به مرجع قضايي معرفي شود و
دادگاه تكليف او را روشن نمايد.
4-چنانچه نوجوان خاطي طرح هالت را پذيرفت پليس مراتب را به اداره هالت
اعلام ميكند و براي كودك و والدينش احضاريه اي از طرف اداره هالت
ارسال ميشود كه به آن اداره مراجعه نمايند.
5-در اداره هالت برنامههاي هالت و نوع كاري كه نوجوان بايد انجام دهد
و ساير تذكرات به وي داده ميشود.
6-و سرانجام آن كودك به كار كردن (مثلاً تميز كردن ديوار عمومي )
وادار ميشود.
7-از قلك و پول توجيبي خود خسارات شاكي را نيز جبران مينمايد.
|