آن چه مي خوانيد قسمت آخر گفتگو با آقاي عسگري، مسئول ارزشيابي قضات است كه قسمت اول آن در بخش گزارش ويژه شماره29 اين ماهنامه منتشر شد و اكنون ادامه آن مي آيد.

• تفكيك وظايف شما و حفاظت اطلاعات چيست؟

وظايف دادسراي انتظامي بر اساس قانون اصول تشكيلات عدليه و نظامنامه راجع به تشخيص انواع تقصيرات انتظامي قضات و ساير قوانين احصاء شده و تنها مرجع نظارتي است كه از ساليان دور كنار دستگاه قضايي مشغول ايفاي وظيفه بوده است، اما حفاظت و اطلاعات بر اساس نيازهاي موجود و با دستور رياست معظم قوه قضائيه در بخش قضايي بعنوان بازوي دادسراي انتظامي انجام وظيفه مي نمايد و لذا تفكيك وظايف را قانون و ضوابط موجود تبيين كرده است.

• ممكن است در اعلام نظر به شما توصيه شود شما چگونه عمل مي كنيد؟

از آنجا كه اعلام نظر اين واحد ، حاصل تحقيق و بررسي از مجموعه قضات شريف و منابع مورد وثوق از مجموعه مي باشد و از طرفي همكاران محترم قضايي به مفاد ماده 18 نظامنامه كه توصيه پذيري را قابل تعقيب انتظامي دانسته، عنايت لازم دارند و مضافا اينكه دستگاههاي نظارتي، بالاخص معاونت نظارت و ارزشيابي در دادسراي انتظامي با دستور رياست محترم قوه قضائيه براي برخورد با اينگونه پديده هاي ناميمون، ايجاد و تأسيس شده است، بحمدا... تاكنون با موردي مواجه نبوده ايم و زمينه چنين مباحثي هم وجود ندارد.

• در تعارض بين نظر شما و دادستان انتظامي چه شيوه اي را بر مي گزينيد؟

در داخل يك مجموعه نظارتي كه ديگران را به التزام به قانون و رعايت عدالت و اجتناب از قانون گريزي دعوت مي كند و هر كس در حدود وظايف تعيين شده در چارچوب قوانين اقدام مي  كند، تعارض معني ندارد و اگر مراد اختلاف نظر در ماده 40 لايحه اصلاح قسمتي از قانون تشكيلات دادگستري و غيره باشد كه در دستگاه قضايي معمول بوده است، خير و بركت و توفيق در همدلي و تعاون وجود دارد كه خوشبختانه هميشه بوده است.

• شايد بعضي از انتصابات بدون نظر شما انجام شود آيا شما سخت گيري ها در مورد اشخاص و افراد بدون حامي را عادلانه مي دانيد؟

 با كسب اجازه بايد سؤال شما را اين گونه اصلاح كرد،  انجام وظيفه قانوني را نبايد سخت گيري تلقي كنيد و اين تعبير مناسبي نيست. برخورد جدي و قاطع و بدور از هرگونه تسامح و سهل انگاري را نبايد سخت گيري ناميد. افراط و تفريط هر دو مذموم است، هرگز سخت گيري نداشته و انشاء ا... نخواهيم داشت، بلكه در عمل جاذبه ها بيشتر از دافعه بوده و دليل روشن آن ، تشويق تعداد كثيري از قضات در سراسر كشور است كه تاكنون چنين چيزي در قوه قضائيه سابقه نداشته است . سخت گيري براي اشخاص بدون حامي نيز زيبنده دستگاه قضايي نيست و ما در مسير انجام وظيفه قانوني خود با استعانت از خداوند منان و پشتيباني رياست محترم قوه قضائيه با همه اشخاص بنحو يكسان و برابر ضوابط عمل كرده ايم . كارنامه عملي ما نيز گوياي اين حقيقت است كه افراد با حامي و بدون حامي مصداقي نداشته است .

• قضات پس از بازنشستگي هنگام اخذ وكالت با گزارش هايي مواجه مي شوند كه مانع اخذ وكالت آنان مي شود كسي كه صلاحيت قضاوت داشته امروز صلاحيت وكالت ندارد اين مطلب چگونه قابل توجيه است ؟

بايد توجه داشته باشيد كه كانون وكلاء از مراجع مختلفي از جمله اين واحد استعلام مي نمايد و با جمع بندي اطلاعات اتخاذ تصميم مي نمايد و آنها بايد پاسخگو باشند اما غالب همكاراني كه از ما استعلام وضعيت شده به دريافت پروانه توفيق يافته اند مگر آنكه در مورد تعداد قليلي، محكوميت و عملكرد آنها مانع صدور پروانه شده باشد . البته ناگفته نماند قاضي بودن و قاضي ماندن، امر دشواري است كه خوشبختانه اغلب قضات بزرگوار از اين موهبت و سرمايه معنوي برخوردار هستند .

• آيا تابحال به نظرهايي رسيده ايد كه قبلا نظر عادلانه نداده باشيد، در اين مورد چگونه عمل مي كنيد؟

با عنايت به اينكه مبناي اظهارنظر ما، تحقيق و بررسي از مجموعه قضات متدين و موثق كشور و ملاحظه سوابق مي باشد لذا به هيچوجه نظرات و دريافت هاي شخصي مداخله اي در امور ندارد، بلكه جمع بندي نظريه همكاران قضايي با وصف عدالت آنها و مستندات مبناي تصميم نهايي اين واحد مي باشد بنابراين نظريه تعداد كثيري از همكاران با وصف فوق نبايد برخلاف واقع و ناعادلانه باشد .

• آيا در انتصابات مقامات بالاتر از شما نيز استعلام مي شود ؟

در هر موردي كه از اين واحد استعلام بعمل آيد با بررسي و تحقيق كافي پاسخ مناسب و منطبق با واقع تهيه و تقديم خواهد شد . چون وظيفه داريم كه بعنوان ديده بان و ناظر بي طرف، واقعيت را منعكس كنيم.

• در ارزيابي قضات از چه شيوه هايي بهره مي بريد، از وكلاء راجع به قضات هم مي پرسيد؟

از بدو شروع كار در نظارت و ارزشيابي سيره عملي و روش ما اين بوده كه براي دفاع و صيانت از حريم قضاء و همكاران بزرگوار قضايي از اشخاص خارج از دستگاه قضايي تحقيق و پرسش انجام نپذيرد و مبناي اظهارنظر ما، اظهارات همكاران محترم قضايي مي باشد. البته پرسش و تحقيق از وكلاء خلاف ضابطه نيست و چنانچه مراجع ديگري نيز اطلاعات مستندي ارسال نمايند، پس از بررسي مورد توجه قرار مي گيرند.

• آيا تا قبل از اعلام كتبي در جهت حفظ قاضي و توجه او به ايراداتش برنامه اي داريد؟

حفظ و صيانت از قضات و همكاران محترم و اتخاذ تدابير لازم به منظور جلوگيري و پيشگيري از وقوع تخلف، در سرلوحه برنامه هاي اين معاونت مي باشد و با جديت و دقت لازم به آن اهتمام داريم و لذا در اكثر موارد سعي مي شود اشكالات بنحو حضوري و البته محرمانه و با حفظ شئون قضايي يادآوري گردد كه اين روش مورد استقبال همكاران قرار گرفته است.

• آيا امروز صلاحيت قضات و كم و كيف كار آنها را مستند مي دانيد؟

با برنامه ريزي مدون و دقيقي كه انجام گرفته، نظارت و ارزيابي پيگيري مي شود و حاصل تلاش مداوم همكاران محترم، تكميل بانك اطلاعاتي غني مي باشد كه در زمان احياء دادسراها و جلسات هفتگي كميسيون نقل و انتقالات، دستگاه قضايي كشور از ثمره آن برخوردار بوده است. تشويق و عزل و نصب قضات در سراسر كشور نتيجه همين شناخت و بررسي كارشناسانه مي باشد.

• هشدارهايي كه در ارزيابي ها به آن رسيده ايد و مناسب است كه همكارانتان از آنها مطلع باشند را نام ببريد؟

بحمدا... غالب قضات شريف و مؤمن و انديشمند ، خود اسوه و الگو بوده و ديگران را هدايت و ارشاد نموده اند و لذا شأن اين همكاران عزيز بي نياز از هشدار است. اگرچه تذكر به رعايت حريم فضاي نوراني اسلام و اصول و ارزشهاي والاي اخلاقي و رعايت شئون شغلي و مطالعه مستمر و پناه بردن به درگاه الهي از وسوسه هاي شياطين براي همه ما سودمند است.

• در تعارض ميان نظرات واحدهاي نظارتي مختلف تكليف قاضي چيست؟

دستگاه نظارتي در قوه قضائيه از بدو تشكيل عدليه، دادسراي انتظامي قضات است كه جايگاه تعريف شده قانوني دارد و لذا برخي از دستگاهها كه بعنوان مرجع نظارتي قلمداد مي شوند در واقع در حكم ضابط قوه قضائيه محسوب مي شوند كه نتيجه تلاش و كوشش مستمر آنها از طريق دادسراي انتظامي به مراجع ذيربط منعكس مي شود. قضات محترم نيز به اين مباني وقوف كامل دارند.

• در تعارض بين استنتاج واحدهاي نظارتي كدام نظر حاكم است؟

با لحاظ پاسخ سؤال قبلي ، وضعيت و جايگاه قانوني اين واحدها بايد بررسي و ملاك عمل قرار گيرد. از طرفي مراجع مختلف نظارتي در جهت وظايف قانوني خود، ارزيابي خويش را از عملكرد قضات اعلام مي نمايند و اتخاذ تصميم نهايي درباره گزارش اعلامي برعهده مراجعي است كه اختيار تصميم گيري دارند. بديهي است نظراتي كه منطبق با موازين شرعي و قانوني بوده و از طريق آن اطمينان حاصل شود، ملاك عمل قرار خواهد گرفت.

• وظيفه دقيق قانوني شما چيست؟

وظايف قانوني دادسراي انتظامي قضات در قانون اصول تشكيلات عدليه و ساير قوانين و نظامنامه دادسراي انتظامي به تفصيل آمده است. معاونت نظارت و ارزشيابي بعنوان بخشي از دادسراي انتظامي به وظايف تفويضي و در چارچوب ضوابط عمل مي كند كه عمده آن ارزشيابي و نظارت بر واحدهاي قضايي است. براي استحضار همكاران محترم در خصوص وظايف كلي دادسراي انتظامي، به ماده 36 قانون اصول تشكيلات دادگستري اشاره شود.

ماده 36 ـ وظايف دادسراي انتظامي قضات بشرح ذيل است:
1ـ بازرسي و كشف تخلفات و تقصيرات و تعقيب مستخدمين قضايي.
2ـ تحقيق در جهات اخلاقي و اعمال و رفتار منافي با حيثيت و شئون قضايي و سوء شهرت كارمندان قضايي و اهمال و مسامحه آنها در انجام وظيفه.

• سيستم تشويق شما چگونه است ـ آيا همه تشويق هايي كه انجام مي گيرد با تأييد اداره ارزشيابي قضات است؟

پس از بررسي دقيق عملكرد همكاران قضايي، عناصر صالح و شايسته به تعبير حضرت علي(ع) در كلام ايشان با مالك اشتر كه: «افراد پاك و صلاحيت دار به وسيله گفته هاي مردم و آنچه بر زبان آنان جاري مي گردد شناخته مي شوند » از طريق پرسش از همكاران قضايي و ملاحظه و مطالعه پرونده هاي محاكماتي مورد شناسايي قرار گرفته و باستناد ماده 27 قانون اصلاح پاره اي از قوانين دادگستري مصوب 1356، قضاتي كه خدمات با ارزش و برجسته و درخشان انجام داده اند با پيشنهاد اين معاونت به محضر رياست محترم قوه قضائيه مورد تشويق قرار مي گيرند. خوشبختانه جمع كثيري از قضات كشور به اين نحو از سوي معظم له مورد تشويق قرار گرفته اند كه در تاريخ عدليه تاكنون سابقه نداشته است و بايد آنرا بعنوان يكي از افتخارات دستگاه قضايي بشمار آورد. بديهي است علاوه بر اين روش، بعضي از تشويق ها هم از مجاري ديگر صورت مي گيرد.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

در شماره پيشين ماهنامه قضاوت ضمن چاپ عكس و معرفي اجمالي تعدادي از قضات كه از سوي معاونت ارزشيابي قضات مورد تشويق قرار گرفته اند، وعده داديم اين كار را در شماره هاي آتي ماهنامه نيز پي بگيريم. اكنون و در ادامه عمل به اين وعده، تصوير و مشخصات تعدادي ديگر از همكاران قضايي را منعكس مي كنيم.

براي مشاهده اين قسمت اينجا را كليك كنيد