به منظور پاسداشت اقدامات انجام شده مديران بر آن شديم همچون آينه اي موفقيت هاي مديران قضايي را در حوزه خود منعكس كنيم. در اين شماره پاي صحبت هاي آقاي حمزه خليلي رئيس وقت دادگستري كرج نشستيم. او اكنون رئيس دادگستري استان گلستان است. متن زير حاصل گفت وگوي انجام شده با اوست.

• از سابقه كاري خودتان بگوييد و تاكنون چه سمت هايي داشته ايد؟

ضمن تشكر و قدرداني از مجموعه دست اندركاران امر آموزش استان تهران كه با ساماندهي ذهني و فكري كاركنان دستگاه قضايي نقش خود را درچند سال اخير برجسته و پررنگ نموده اند اما بعد گرچه تزكيه المرء لنفسه قبيح لكن من باب اما بنعمه ربك فحدث جا دارد كه بازشماري توفيقات الهي در عرصه و حوزه مديريت در ماهنامه قضاوت پرداخته شود ابتدا به سوابق گذشته براي ورود در مباحث بعدي اشاره مي شود.

اينجانب پس از ورود به دستگاه قضايي در سال 1368 فعاليت خود را در بخش نظارت و پيگيري قوه قضائيه شروع كردم كه علاوه بر بررسي پرونده هاي مطالبه شده از دادگستري هاي استانهاي كشور براي نظارت و بعضا ارزيابي مديران به دادگستريها مراجعه و از نزديك مسائل را بررسي و ارزيابي مي كرديم تا اينكه با فعال شدن بخش نظارت و پيگيري قوه قضائيه در دوران مسئوليت حضرت آيت اله شاهرودي دام عزه و انديشه هاي عميق ايشان بر مباحث نظارتي و ارزشيابي قضات بخش نظارت و پيگيري در رسيدگي ماهوي به پرونده هاي پيچيده قضائي وارد واينجانب نيز با ابلاغ ويژه رياست معظم قوه قضائيه به رسيدگي پرونده هاي سنگين و حائز اهميتي كه درچرخه دادگستري حصول نتيجه آن كه همانا عدالت و احقاق حق بود كمتر ميسر مي شد، مبادرت به رسيدگي نمودم تا اينكه حسب الامر رياست معظم قوه قضائيه مسئوليت دادگستري شهرستان كرج را در سال 82 بعهده گرفتم.

• رابطه دادگستري و دا دسرا ، قضات محاكم كيفري در دادسرا چگونه است؟

دامنه روابط را قانون مشخص نموده است و بايد بر مدار قانون روابط را تنظيم نمود لكن آنچه در ايجاد روابط مهم و قابل اهميت مي باشد شيوه و متد اتخاذي است چه شيوه اي را بايد اتخاذ نمودو تا اين روابط قانوني بهتر اجراء شود به نظر اينجانب رابطه محاكم كيفري با قضات دادسرا، بايد رابطه استاد و شاگردي باشد يك استاد خوب استادي است كه علاوه بر دغدغه علمي و تربيتي شاگرد مي  كوشد گام و به گام شاگرد را از خود بي نياز كند تا بعدها كرسي استادي بوسيله شاگردش پر شود نشان دادن توانمنديهاي شاگرد هنر استادي است خطاب و عتابها و انتقادهاي استاد باعث شكوفائي استعداد شاگرد مي شود شاگرد خوب نيز از نفسهاي سرد و گرم استاد استفاده مي نمايد اگر اين سطح ارتباط در دادگستري بوجود آيد قطعا شاهد چرخش صحيح و تكامل دستگاه قضايي خواهيم بود.

• دو مديريتي، دادستان و رئيس دادگستري بهتر است يا مثل دادگاههاي عمومي و انقلاب؟

 پيش فرض شما در اين سؤال صحيح نمي باشد زيرا شما با مفروغ عنه گرفتن وجود افكار متفاوت در جريان اداره دستگاه قضايي به صيد دو مديريتي در دادگستري پرداخته ايد در حالي كه نبايد دو مديريت به معني اخص آن در دستگاه قضائي حاكم شود تمام مشكلات زائيده اين فكر و انديشه مي باشد چون اداره تشكيلاتي وابسته به يك فكر و به معني اعم يك ايدئولوژي است آنچه ما دردادگستري نيازمند آن هستيم و اين نياز بيشتر از هر زمان و دوره و برهه اي ملموس و محسوس مي باشد نياز به خانه فكر و انديشه است.

صاحبان خرد و انديشه بايد در آن خانه گرد هم آيند و نسبت به آينده دستگاه برنامه و طرح جامع و كامل توليد نمايند پس از توليد برنامه از مجريان توانمند و شجاع براي اجراي صحيح برنامه ها استفاده كرد و بهره گرفت با اين پيش فرض قطعا دادگستري دو مدير نخواهد داشت بلكه دو مجري دارد كه در تلاش اجراي صحيح برنامه هاي از پيش تعيين شده هستند.

بايد اين رويكرد را در بخش مديريت داشته باشيم امروزه در بدنه و پيكره دادگستري هنوز اين فكر تزريق نشده هنوز اين خانه به معني واقعي آن ايجاد نشده مهمتر اينكه ملاك هاي انتخاب در بخش مديريت ملاك هاي سنتي است هيچ گونه ارزيابي و گزينش صحيحي در بخش مديريت به معني جديد آن وجود ندارد اگر شخص به عنوان رئيس دادگستري يا سرپرست مجتمع يا ناحيه انتخاب مي شود دامنه و ديد مديريتي او كاملا براي افراد مشخص نيست مورد ارزيابي و سنجش دقيق علمي قرار نمي گيرد شايد شخصي كه انتخاب مي شود برنامه ريز قوي و خوبي باشد اما مجري لايق و قادري نباشد شايد بتوانيم در بخش اجراء از او استفاده نمائيم لكن در بخش برنامه ريزي و طراحي فرد لايقي نباشد تا زماني كه ما اين دو مقوله را از هم جدا و تفكيك نكنيم و خانه فكر و انديشه در دادگستري تشكيل ندهيم آينده مبارك و ميموني را نبايد منتظر باشيم باور اينجانب اين است تا زماني كه خانه فكر و انديشه براي توليد برنامه ايجاد نشده بايد مديراني براي اداره دادگستري انتخاب شوند كه دو ملاك توانايي و قدرت فكري و اجرايي را توأم يكديگر داشته باشند.

• نوآوري و ابتكاراتي در دادگستري كرج انجام داديد، به عنوان تجربه موفق در جهت استفاده ساير مديران تشريح فرماييد؟

اجازه بفرمائيد به اقداماتي كه ظرف يك سال و نيم گذشته در دادگستري شهرستان كرج انجام شده است فهرست وار اشاره كنم سپس به بخش نوآوريها و ابتكاراها بپردازيم .

اهم اقدامات انجام شده عبارتند از:

1- اعتبار مالي دادگستري شهرستان كرج در سال 1383 از يك ميليارد و سيصد و هفتاد و سه ميليون ريال به سه ميليارد و پانصد و پنجاه و سه ميليون ريال افزايش يافته است.

2- با تشكيل صندوق قرض الحسنه دادگستري كه در سال 83 تشكيل شده مبلغ پانصد و هفتاد ميليون ريال گردش مالي داشته و به 200 نفر از كاركنان، وام قرض الحسنه پرداخت شده است

3- تعداد حوزه هاي شوراي حل اختلاف دادگستري شهرستان كرج از 21 حوزه در سال82 به 105 حوزه افزايش يافته است.

4- تعداد ساختمانهاي حوزه قضايي شهرستان كرج در سال 83 به هشت ساختمان يعني در مجموع 60درصد افزايش يافته است.

5- در سال 83 تعداد ساختمانهاي شوراي حل اختلاف از 0 ساختمان (به 17 ساختمان ) و در مجموع 70درصد افزايش يافته است .

6- موجودي اول ماه در سال 83 از تعداد 25993فقره به تعداد 19556 فقره پرونده تقليل يافته است.

7- در سال 83 ميانگين وقت رسيدگي از چهار ماه به يك ماه و نيم كاهش يافته است.

8- در سال 83 سيزده شعبه حقوقي و كيفري و چهار مجتمع قضايي ( فرديس - حصارك -خانواده - ماهدشت) به حوزه قضايي شهرستان كرج اضافه شده است.

9- درسال 83 در شوراهاي حل اختلاف كرج از 49297 فقره پرونده وارده تعداد 41798 فقره پرونده مختومه گرديده است.

10- در دي ماه سال سال 84 كلينيك حضرت مهدي ( عج) وابسته به دادگستري شهرستان كرج افتتاح و تاكنون بيش از 500 نفر مراجعه كننده براي درمان داشته است.

11- تعداد 12 واحد آپارتمان استيجاري براي كاركنان اجاره و يك واحد ويلائي براي سكونت قضات مجرد تهيه شده است.

12- در سال 83 تعاوني مصرف دادگستري كرج افتتاح در حال حاضر دو شعبه دارد.

13- در سال 83 بوسيله گروه پژوهش واحد روابط عمومي دادگستري كرج حدود 25 تحقيق علمي انجام شده است.

اما در خصوص طرحها و برنامه هاي اجراء شده كه در قالب استراتژدي و راهبرد قضايي سرانجام واز آنها به عنوان پيوسته و تكامل اجرائي مي توان ياد نمود. بطور مختصرعبارتند از:

1- پس از انتصاب اينجانب سامانه دادگستري كرج را مناسب براي خدمت و دستيابي به اهداف نمي شناختم زيرا تمام شعب (حقوقي - كيفري - خانواده ) در يك ساختمان و آن هم در منطقه عظيميه متمركز شده بودند كه اگر بخواهيم به معايب اين چينه و استقرار بپردازيم قطعا از بحث اصلي باز خواهيم ماند با نگرش به معايب موجود عملا وارد يك سازه فكري جديد شديم كه چگونه مي شود وضعيت موجود را به وضعيت ايده آل و مناسب تغيير داد با اين ذهنيت به شناسايي شاخص هاي مؤثر به جرايم مهم مناطق مختلف كرج پرداختيم اين تحقيق علمي توسط واحد پژوهش انجام شد كه در نوع خود كار بي نظير و ارزشمندي است. در اين تحقيق مناطق كرج به 16 منطقه از جهت ارتكاب جرايم و نوع جرم تقسيم شده است. ميزان فراواني جرم و نوع جرم ارتكابي در منطقه در جدول شماره يك مشخص شده است.

با توجه به شناسائي مناطق به ساماندهي كادر قضائي و اداري پرداخته ايم كه با ايجاد مجتمع در مناطق مختلف شهر گام هاي اوليه تا حدودي جرايم مهار و كنترل شده است آمار و ارقام موجود از كاهش 30درصد جرايم در سال 83 خبر مي دهد كه در جهت اتمام و كامل نمودن پروژه بايد نسبت به رتبه بندي قضات از جهت علمي و تخصصي و شم قضايي يك كار پژوهشي و علمي صورت مي پذيرفت كه با انجام اين كار پژوهشي سرانجام شعب، تخصصي تر از گذشته در مجتمعها شروع به كار نموده اند اعتقاد اينجانب بر اين است كه بايد در استان تهران وضعيت علمي و تخصصي قضات مورد ارزيابي قرا رگيرد و با شناسنامه دار كردن قضات از جهت علمي و تخصصي شعبه هاي كيفري - حقوقي و خانواه به كادر قضايي تجهيز شوند هر گاه شعبه اي از شعبه ها به علتهائي بدون تصدي ماند از هر قاضي براي رسيدگي استفاده نشود. مگر آنكه پيشينه قضائي او از جهت علمي و تخصصي مشخص شده باشد.

دومين برنامه اي كه در جهت توسعه قضائي در دادگستري كرج اتفاق افتاده بحث رويارويي ارباب رجوع با قضات و كارمندان بود، كه اين پديده ناپسندي است علاوه بر اينكه با روح آموزه هاي ديني ما سازگار نمي باشد مفاسد و خطرات و آسيب هاي بي شماري را نيز متوجه دستگاه قضائي مي كند (البته اين نكته قابل تذكر است كه مراد ما از اربابان رجوع اشخاصي هستندكه بدون دعوت و احضار دادگاه صرفا براي اطلاع از وضعيت پرونده به دادگستري مراجعه مي نمايند و بعضا هيچ سمتي در پرونده ندارند) با توجه به آسيب هاي نهفته در مراجعات بايد براي اين موضوع در دادگستري راهكاري ايجاد مي شد كه با ايجاد توليد يك برنامه و ارائه آن به محضر رياست معظم قوه قضائيه و تصويب و تأييد معظم له عمليات اجرائي واحدي به نام واحد پاسخگويي به سبك جديد شروع شد در اين واحد با استعداد 20 كاربر كه فعلا 8 كاربر مستقر شده اند همه اطلاعات پرونده خصوصا آخرين وضعيت پرونده به روز در رايانه ثبت مي شود ودرصورت مراجعه اصحاب دعوا با احراز هويت به آنان پاسخ داده مي شود، ديگر نيازي نيست كساني كه به دادگاه دعوت نشده اند به شعبه مراجعه كنند. فوايد مترتبه بر اين طرح اين است كه:

1ـ  پس از ارجاع پرونده به شعبه پرونده اي بدون اقدام باقي نمي ماند زيرا از اين طريق همه پرونده هاي ارجاع ثبت شده در شعبه تحت نظارت قرار مي گيرند و بايد آخرين تصميم دادگاه به بخش رايانه منعكس شود بنابراين اگرپرونده اي به شعبه ارجاع شود بايد فوري در مورد آن تصميم قضايي گرفته شود در غير اينصورت آخرين وضعيت پرونده مشخص نمي شد.

2ـ جلوگيري از تردد ارباب رجوع به شعبه هاي ارتباطات ناسالم و مفسده خيز قطع مي شود 3- با راه اندازي اين واحد قضايي دادگاه خلوت و آرام مي شود نه تنها كارمندن با فراغت بيشتر به كار خود مي پردازند فرصت تصميم گيري قضات نيز بيشتر مي شود.

4ـ با آگاه شدن مديريت از تصميمات اتخاذي از تصميمات سطحي و غير مؤثر در پرونده كه اطاله دادرسي را در بردارد، جلوگيري مي شود. فوايد ديگري نيز وجود دارد كه به لحاظ طولاني نشدن كلام باز شماري نمي شود.

سومين برنامه در جهت توسعه قضايي كه در شهرستان كرج اتفاق افتاده فعال شدن و پويايي بخش دفتر كل بوده كه باعث شده در يك سال و نيم گذشته اوقات دادرسي از 8 ماه به دو ماه تقليل و كاهش يافته است اين بخش كه در سالهاي گذشته منفعلانه حركت كرد با فعال شدن آن طرحها و برنامه هايي را اجرا نمود و اين بخش با تشكيل شناسنامه براي همه شعبه ها پارامترهايي چون آخرين وقت رسيدگي - تعداد وقت رسيدگي و احتياطي - تعداد پرونده هايي كه حكم صادر شده - تعداد آراء نقض شده و... درشناسنامه آمده و مورد نظرات و ارزيابي در هر ماه قرار مي گرفتند پس از استخراج پارامترها در صورت خارج شدن شعبه اي از شعبه ها از حد استاندارد كتبا علل و عوامل آن سؤال مي شد و شعبه الزام به پاسخ گويي بود . مزيت اين طرح علاوه بر پاسخگو بودن شعبه ها قدرت و توان مدير را بر مجموعه افزايش مي دهد. چهارمين رخداد در جهت توسعه قضايي استفاده حداكثري از توان و قابليت كاركنان دادگستري مي باشد امروزه تجارب بشري در تمام حكومتها اين گزاره را تأييد نموده كه بين رفاه و آسايش كاركنان از يك سو و افزايش كار مفيد از سوي ديگر رابطه معنا داري وجود دارد هر مقدار رفاه كاركنان افزايش يابد به همان تناسب فعاليت و دلسوزي آنان نيز افزايش خواهد يافت درتحقيقاتي كه توسط يك پژوهشگر در يكي از كشورهاي اروپايي انجام شده اين نتيجه بدست آمده كه هر چه ساعات كارگران را كمتر و اوقات فراغت آنان را براي بالا بردن كار مفيد بيشتر كرد اگر وضعيت رفاهي كارگر بيشتر شود در اوقاتي كه مشغول به كار مي باشد كار مفيد او خواهد شد.

 دادگستري امروز با حجم كار بالايي مواجه است اگر چه ما نتوانستيم به لحاظ حجم وسيع و بالاي كار ساعات كار قضاي يا كارمند را كم كنيم لكن بايد به اين طرف قضيه يعني جنبه رفاهي يك قاضي يا كارمند فكر كنيم كه چگونه مي توانيم كار كيفي تر داشته باشيم دادگستري كرج ظرف يك سال و نيم گذشته علاوه بر تمامي اقدامات رفاهي مبادرت به تأسيس يك دي كلينيك نموده است اين مجموعه پزشكي تمام خدمات درماني در بخشهاي مختلف از جمله دندانپزشكي را بصورت رايگان ارائه مي دهد اخيرا مقرر شد گروه پزشكي با تشكيل پرونده پزشكي براي تمام كاركنان سرويس پزشكي خود را در محل كار كاركنان ارائه دهد يعني هفته اي يك بار به محل كار كاكنان حاضر شود و آنچه مربوط به سلامت آنان است را بررسي و تجويز نمايد. پنجمين مورد مربوط به دادگاه اطفال است كه بعدا توضيح خواهم داد.