گزارش از ساواك به شماره :  48835/920/24-25/12/50
موضوع: نظري به افكار عمومي در جهت سير صعودي قيمت ها و عوامل نارضايتي در جامعه؛

گراني قيمت گوشت گوسفند و نگراني هاي فراواني كه در اين مورد براي همه مردم و مصرف كنندگان به وجود آورده است و بعدا اقدامات دولت در جهت برگرداندن قيمت ها به حال اول  هنوز در اغلب مجالس و محافل در بين مردم مورد بحث و گفتگو بوده و هر يك به نوعي در اين باره اظهار نظر و تفسيراتي مي نمايند.

 (خيلي محرمانه) به خصوص عنوان مي شود كه چرا بايد كليه اين قبيل مسايل ناراضي زا در مواقع مسافرت اعلي حضرت و غيبت معظم له در مملكت پيش بيايد و درهر سال به نحوي مختلف موجبات ايذاء و نگراني مردم را سبب گردند يك سال نرخ اتوبوس را بالا مي برند ، يك سال نرخ مكالمه تلفن را ترقي مي دهند، يك سال نيز قيمت گوشت را گران و بعدا اين گراني را بدون اطلاع دولت و حزب و ساير مقامات و بدون كسب اجازه عنوان مي نمايند به هر حال مردم اين تحركات را كاملا حساب شده مي دانند و معتقدند كه بايد ريشه اساسي داشته باشد و در مورد مسأله اخير يعني گراني گوشت گفته مي شود آقاي منصور روحاني وزير كشاورزي اطلاعات و بصيرت و تخصص لازم در امور كشاورزي و دامداري ندارد و بريد خليلي، كه از سياستمداران بازنشسته مي باشد و گويا شخص مزبور ارتباطاتي با دستگاههاي استعماري خارجي دارد و اين تحريكات به توصيه  او به آقاي  روحاني بود و چنانچه اقدام فوري دستگاه در جهت رفع نگراني مردم وبرگرداندن قيمت به حال سابق به عمل نيامده بود خداي نخواسته خيلي جريانات ناگواري در پيش بوده است همچنين اظهار اين  كه اگر عمل دولت و دستگاه در اين زمينه كاملا اصولي و صحيح و منطقي بوده است چرا دولت فورا حرف خود را پس گرفت و اگر صحيح نبوده پس چرا وزير مسؤول را كه راسا اقدام نموده بود تنبيه ننموده و يا او را از اين كار كنار نگذارد به همين جهت اين مسأله كماكان توجه مردم را نسبت به تغيير دولت و يا حداقل ترميم كلي در كابينه در سطح وزراي تعاون و كشاورزي مورد بحث قرار داده و موجب اميدواري مردم است البته مردم به هر عمل و اقدام دولت كه در جهت توصيه رفاه حال عمومي باشد خشنود و سپاسگزاربوده مثلا اقدام اخير دولت به منظور ارزان كردن 20 ريال قيمت ماهي سفيد و با ايجاد تسهيلاتي در زمينه  ورود ميوه در بين مردم حسن اثر داشته و كوچكترين قدم دولت را استقبال و با گرمي فراون مي پذيرند چون به حقيقت غير قابل انكاري متاسفانه بايد معترف بود كه مردم در حال حاضر از نظر تامين هزينه زندگي و معيشت با مشكلات زيادي مواجه هستند مثلا مسأله ترافيك، درمان و دارو، مدرسه اطفال - تلفن -نوسان قيمت و گراني ارزاق عمومي - ميوه - تره بار - كرايه مسكن-اتوبوس و بسياري از اين موارد هر يك به نوعي مردم را به خود مشغول و يا موجبات ناراحتي آنان را فراهم ساخته است اگر واقعا اين مشكلات و گراني موجود با تدابير لازم حل و فصل گردد مردم به دستگاه مؤمن و معتقد شده و دعاگو خواهند بود گر چه بايد پذيرفت كه يك مقدار از اين گراني بي ارتباط با مسايل بين المللي نبوده و اجتناب ناپذير است ولي همچنان بايد معترف بود كه قسمت اعظم  آن در اثر بي اطلاعي وعدم مديريت و يا توطئه و دسيسه يك عده دلال و ميدان دار، نه به شكل سابق در لباس امثال طيبها بلكه با  اپوزسيون و شكل و قيافه آراسته و فريبنده مثل آقايان شهبازي معاون آقاي نخست وزير، شيخ بهايي نماينده مجلس شوراي ملي و سعادت فر رئيس اصناف و هيئت ده  نفره و نماينده مجلس كه فعلا اين بازي خطرناك را ادامه مي دهند يعني از سهم هر خانواده ايراني كارگر، كاسب و كارمند مقداري دزدي و نتيجه كل آن عايد جيب شريفشان مي گردد و در اين ميان مردم ناراضي و شاهنشاه از نارضايتي مردم ناراحت اند ولي آن عده معدود دنبال چپاول و غارت بيت المال عمومي و پر كردن جيب خودشان مي باشند و بايد به يك نكته توجه نمود كه چرا قبلا توجهي به افكار عمومي نمي شد كه آيا افكار عمومي قدرت پذيرش موقعيت جديد گراني را دارد يا نه؟ چون بنزين را گران مي نمايد و بعدا اعتصاب مي شود و پايين مي آورند خطوط اتوبوس را نصف مي نمايند يعني قيمت بليط را دو برابر مي كنند، باز مردم اعتصاب و سرو صدا مي كنند و بعدا به حالت اوليه بر مي گردانند.

اضافه حقوق فرهنگيان را نمي دهند تا مردم شروع به جار و جنجال و زمرمه اعتصاب و دست از كار كشيدن مي نمايند، فورا پرداخت مي كنند. گوشت را گران كرده مردم ناراحت و مقدمات يك جنجال بزرگ را فراهم مي نمايند بعد پايين مي آورند و در جواب مي گويند هرگز از ابتدا تصميم به اين عمل نبوده است و موضوع را حاشا مي نمايند به هر حال اين قبيل اعمال كه بدون مطالعه و بررسي و از روي ندانم كاري صورت مي گيرد  عواقب خوش آيندي نداشته و معني آن اين است كه دستگاه راسا تصميم به گران كردن داشته ولي با اراده مردم رو به رو شده و منصرف گرديده است بنابر اين بالا بردن نرخ و گران كردن قيمت اجناس و كالا و مواد مورد مصرفي را از جانب دستگاه دانسته و پايين آوردن آن را در اثر اراده و همت مردم مي دانند و كم كم اين موضوع سنت مي شود و مردم راه مقاومت و قيام در مقابل دستگاه را در جهت تامين خواسته هاي خود رفته رفته ياد مي گيرند بايد از ابتدا  طرح و برنامه و عملي بدون بررسي و مطالعه و مشورت متخصصين پياده نشود تا بعدا به طور افتضاح آميزي به حالت اوليه برگردد. به خدا سوگند كه اين قبيل اعمال خيانت محض است و مسؤولين ما روان شناس نيستند و جامعه ايراني را نمي شناسند و با چنين اعمال نابه جا و بي مطالعه موجبات رو گراداني مردم را به دستگاه سبب گرديده و اين درست برخلاف آن  چيزي است كه شاهنشاه در اغلب فرمايشات خود به آن اشاره نموده اند كه بايد به افكار و عقايد مردم احترام گذاشت و توجه نمود. چون ادامه اين بي توجهي ها به افكار عمومي باعث تشديد نارضائيهاي عمومي گرديده و به دست چندين نفر ناصالح كه در دستگاه مصدر مشاغل و پست هاي وزارت، وكالت و يا معاون و مديركل و سرپرست و غيره مي باشند موجبات نگراني و ناراحتي و روگرداني و حتي مخالفت مردم را بر انگيخته، خود اين قبيل افراد براي مملكت همانند آن خائنيني  هستند كه در دادگاهها تحت تعقيب واقع و محكوم شده اند و به نظر مردم همان اندازه كه مجازات براي آن دسته از اغفال شدگان كه عليه رژيم اقدام و محكوم شده اند لازم است به همان مقدار هم مجازات براي اين دسته از سودجوياني كه در لباس وكيل ، وزير معاون و غيره هستند امري لازم و اجتناب ناپذير خواهد بود و چون اين دسته مقدمين عليه مملكت و مردم و حتي رژيم مي باشند به هر حال اگر مسأله اخير گوشت، فورا مورد توجه و بازگشت به حال اوليه نمي گرديد و يكي دو روز ادامه مي يافت آن وقت معلوم مي شد كه آيا مسبـبين اين عمل قصد توطئه عليه آقاي هويدا داشته اند يا توطئه عليه مملكت و رژيم.

اينها تمام مسائلي است كه در بين مردم به عناوين مختلف مورد مذاكره صحبت و بحث و گفتگو است و موضوع توجه به افكار عمومي و كوتاه نمودن دست مغرضين و توطئه گران و بويژه آن دسته كه در اثر بي لياقتي يا ندانم كاري و نفع شخصي و عدم تخصص لازم به ناگاه مبتكر طرح هايي مي گردند كه جامعه اي را غضبناك و خشمگين و يا موجبات تزلزل افكار و آرامش عموم مردم مي گردند امري ضروري و حياتي است .آنچه فوقا اشاره گرديد. گوشه اي از عقايد و اظهار نظرات مردم در زمينه ي بي توجهي مسؤولين مربوط نسبت به وظايف محوله در قبال مردم بوده و توجه اولياي امر به كليه موارد و مسايلي كه داراي ريشه هاي بدبيني، انتقاد، اعتراض و رو گرداني و يا به طور كلي باعث ايجاد عقده يا نارضايتي در مردم خواهد گرديد امري لازم الاجرا مي باشد.

منبع فرد مطلع، دانشمند، جامعه شناس و صاحب نظري است كه به علت دارا بودن انگيزه ايدئولوژي ناسيوناليستي و شناخت قوي نسبت به عوامل ناراضي زا در اجتماع همواره گزارشات مفيد و با ارزشي تهيه و تسليم كـه مفـاد گـزارشـات مـربوط كامـلا حايز اهميت و توجه وبررسي است.«تاريخ 28/12/50»

پي نوشت:
گزارش ساواك در خصوص وضع اقتصادي موجود در ايران، سال 1350، بر گرفته از اسناد موجود در مراكز اسناد انقلاب اسلامي